Ostatnie stulecie to okres dynamicznego rozwoju na świecie. Postęp naukowo-techniczny stwarza podstawy do zapewnienia odpowiedniego poziomu komfortu życia. W jego wyniku dochodzi do znaczącego wzrostu liczby ludności. Stan ten wymaga produkcji coraz większej ilości wyrobów przy coraz większym zużyciu energii, a to oznacza eksploatację surowców naturalnych na dużą skalę. Taka działalność człowieka prowadzi do szybkiego wyczerpania się łatwo dostępnych i tanich zasobów.
Zużywana na świecie energia służy zaspokojeniu potrzeb trzech podstawowych dziedzin – potrzeb komunalno-bytowych 41 %, transportu 31 % i przemysłu 28 %. Fakt, ograniczonych zasobów naturalnych surowców, takich jak ropa, gaz czy węgiel jest powszechnie znany. Dość boleśnie przypomina światu o sobie przez na przykład kryzys paliwowy jaki miał miejsce w latach 70-tych. Od tego czasu naukowcy zaangażowali się w poszukiwanie rozwiązań pozwalających oszczędzać energię.
W wyniku ich prac pojawił się nowy rodzaj budownictwa określany mianem energooszczędnego, o zmniejszonym zużyciu energii i wykorzystujący odnawialne źródła zasilania. Nie ma co się oszukiwać, koszty energii stale rosną i prawdopodobnie będą się zwiększały. W Polsce, gdzie zużywa się ponad 2 razy więcej energii na jednostkę powierzchni mieszkaniowej niż w krajach Europy Zachodniej o podobnym klimacie jest wiele do zrobienia.
Stosunkowo łatwym sposobem zmniejszenia zużycia energii wydaje się być ograniczenie zapotrzebowania na ciepło użyteczne przez poprawę izolacji cieplnej przegród budowlanych i zmniejszenie strat ciepła w ogrzewanych budynkach.
Przykład:
Dom jednorodzinny budowany w technologii tradycyjnej 150 m2, ogrzewany gazem, zamieszkały przez rodzinę czteroosobową
|
Źródło energii i jej przeznaczenie |
Zużycie [kWh/m2/rok] |
Koszt 1 kWh energii [zł]* |
Koszt
zużycia |
|---|---|---|---|
|
Gaz do ogrzewania |
120 |
0,21 |
3780 |
|
Gaz do przygotowania ciepłej wody |
30 |
0,21 |
945 |
|
Energia elektryczna: gotowanie, oświetlenie, zasilanie urządzeń domowych |
26 |
0,5 |
1950 |
|
|
|
RAZEM |
6675 |
* Ceny na podstawie Małego rocznika statystycznego GUS 2009
Dom jednorodzinny energooszczędny 150 m2, ogrzewany gazem, zamieszkały przez rodzinę czteroosobową
|
Źródło energii i jej przeznaczenie |
Zużycie [kWh/m2/rok] |
Koszt 1 kWh energii [zł]* |
Koszt
zużycia |
|---|---|---|---|
|
Gaz do ogrzewania |
50 |
0,21 |
1575 |
|
Gaz do przygotowania ciepłej wody |
30 |
0,21 |
945 |
|
Energia elektryczna: gotowanie, oświetlenie, zasilanie urządzeń domowych |
26 |
0,5 |
1950 |
|
|
|
RAZEM |
4470 |
* Ceny na podstawie Małego rocznika statystycznego GUS 2009
O tym, jak dużo energii trzeba będzie zużywać rocznie do ogrzewania domu w przeliczeniu na metr sześcienny jego kubatury, informuje wskaźnik sezonowego zapotrzebowania na ciepło. Sposób jego obliczenia przedstawiony jest w Polskiej Normie. Znając wartość tego wskaźnika, można łatwo oszacować roczne koszty ogrzewania domu. Wystarczy do tego znajomość wartości opałowej paliw oraz ich cen.
Od roku 2002 obowiązuje w Polsce Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W dokumencie tym został określony wymagany maksymalny dopuszczalny współczynnik przenikania ciepła dla poszczególnych elementów budynku. Dodatkowo w styczniu 2006 r. weszły w życia ustalenia Dyrektywy Europejskiej 2002/91/WE z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie charakterystyki energetycznej budynków. Dyrektywa zobowiązuje kraje członkowskie do aktywnej promocji poprawy standardu energetycznego budynków w obrębie państw Wspólnoty.
Tak naprawdę jednak to przecież nie wymogi prawne stanowią o rosnącym zainteresowaniu budownictwem energooszczędnym. Powodów jest wiele. Z pewnością jednym z priorytetowych czynników popularności domów energooszczędnych są finanse. Mniej strat energii to przecież zmniejszenie obciążenia budżetu domowego opłatami za energię cieplną i elektryczną.
W uproszczeniu dom energooszczędny to taki, który zużywa 2-3 krotnie mniej energii do ogrzewania niż budynek typowy. Nie da się ukryć, że jego budowa jest droższa o około 20 %. Przy stałym wzroście cen energii elektrycznej, gazu ziemnego czy oleju opałowego warto inwestować. Zwrot poniesionych nakładów nastąpi dość szybko.
DEFINICJE
Dom energooszczędny (low-energy house - LEH) to budynek, w którym roczne zapotrzebowanie na ciepło jest niższe od 70 kWh/m2/rok. Kluczowymi cechami takich domów są dobra izolacja cieplna, zredukowane mostki cieplne, szczelność i kontrolowana wentylacja.
Dom pasywny (passive house - PH) to budynek, w którym zapotrzebowanie na ciepło jest tak niskie, że można zrezygnować z osobnego systemu grzewczego bez utraty komfortu. Oznacza to, że roczne zapotrzebowanie na ciepło jest niższe od 15 kWh/m2rok. Dzięki skutecznemu korzystaniu z energii elektrycznej całkowite zapotrzebowanie na energię (wraz z energią elektryczną i ciepłą wodą) wynosi poniżej 33 kWh/m2/rok.
Dom samowystarczalny (self-sufficient house - SSH) nie potrzebuje żadnych dostaw energii z zewnątrz, poza promieniowaniem słonecznym czy wiatrem.